خبر

تاریخچه کتابت و خوشنویسی قرآن کریم

قرآن، تنها کتاب آسمانی است که بدون کوچکترین تحریفی و با غین الفاظ وحیانی، از صدر اسلام تا کنون بعنوان میراث گرانقدر و ارزشمندی نسل به نسل در میان مسلمانان باقی مانده است.

از همان قرون اولیه اسلام مسلمانان به کتابت قرآن و خوشنویسی آن اهتمام فراوان داشته اند بطوریکه هم اکنون می توان حدس زد که حدود دویست هزار نسخه خطی قرآن کریم، در سراسر جهان اسلام و کل کشورهای جهان وجود داشته باشد که از این میان، حدود بیست هزار نسخه از نظر هنری، یا تذهیب و آرایش و یا قدمت و کتابت بسیار ارزشمند هستند.

قرآن های اولیه که تا قرن سوم کتابت شده اند معمولا به خط کوفی بوده اند. این خط در اواخر قرن دوم هجری به کمال رسید و در قرن سوم تحولاتی یافت و در ایران تا قرن هفتم هجری دوام داشت و چه بسیار نسخه های قرآن که به این خط نوشته شده است.

محل عکس

اما با توجه به اهمیت خوشنویسی، خطوط دیگر اسلامی نیز به مرور متولد شدند. بعنوان مثال چند قلم یا خط دیگر به ویژه ثلث و نسخ، به ابتکار خطاط و خط شناسی هنرمند به نام ابن مقله ( ۲۷۲ ه ق)، از دل خط کوفی بر آمد.

محل عکس

البته به خط ابن مقله قرآن كاملی باقی نمانده است ولی پیگیر سبک و هنر او هنرمند بزرگی چون این بوابه بود. گفته اند که ابن بواب حدود ۶۴ نسخه از قرآن مجید کتابت کرده است که یکی از این نسخه های نفیس که در سال ۳۹۱ ه ق کتابت شده است در کتابخانه ی چستربیتی نگهداری می شود. پس از او نیز خوشنویسان دیگری به کتابت قرآن پرداختند.

یاقوت مستعصمی (م ۶۹۸ ه ق) از بزرگترین هنرمندان قرآن نویس است که به او نیز کتابت صدها نسخه قرآن نسبت داده اند. با ظهور یاقوت مستعصمی خطوط متنوع اسلامی مخدود و ثابت گردید و اقلام مختلف در زمان او به شش خط منحصر و متداول شد ( ثلث، نسخ، ریحان، محقق، ترقيع، رقاع) . بسیاری از قرآنهایی که یاقوت كتابت کرده است هم اکنون موجود است . از قرآن نویسان دیگر می توان به افراد زیر اشاره کرد: احمد سهروردی ( ۶۵۴ تا ۷۴۹ ه ق) ، ارغون کاملی ( زنده در ۷۴۵ هق) ، ابراهيم سلطان بن شاهرخ (۷۹۶ تا ۸۳۸ ه ق) و برادرش بایسنغر میرزا.

یکی از بزرگترین استادان مسلم خط نسخ و هنرمندان قرآن نویس ایران احمد نیریزی ( زنده تا سال ۱۱۵۱ ه ق) است. به او کتابت ۹۹ تا ۱۲۰ قرآن و ۷۷ جلد صحیفه ی سجادیه نسبت داده اند. البته شمار قرآنهای شناخته شده ای که در نسبت آنها به احمد جای تردید نیست در حدود ۱۰ نسخه است.

محل عکس

در عصر جدید نیز خوشنویسی قرآن کریم در سراسر جهان اسلام رواج دارد. یکی از بزرگترین خوشنویسان معاصر ترک استاد حامد الآمدی است که در ثلث و نسخ مهارت بسیار داشته است . از او کتابت چند قران به قلم نسخ در کمال ظرافت و نفاست در ترکیه و سوریه و لبنان چاپ شده است.

از دیگر خوشنویسان معاصر، قران نویس بزرگ سوری عثمان طه است. عثمان طه كتابت خود را از قران کریم بر مبنای مصحف قاهره که درست ترین و دقیق ترین و علمی ترین قران جهان اسلام است استوار ساخته است، آنچه کتابت نسخ استوار و شیوا و شیرین عثمان طه را عالمگیر کرد و کتابت او را به صورت مقبول ترین و مهمترین کتابت از قرآن کریم در عصر جدید و در جهان اسلام در آورد این واقعیت بود که علمای قرآن شناس عربستان آن را بعنوان بهترین و صحیحترین کتابت  ( با رسم الخط عثمانی) به رسمیت شناختند و همان کتابت را با اندکی تصحیح و چاپ نفیس جدید به صورت مصحف المدينه در تیراژ هرسال حدود دو میلیون نسخه منتشر کردند و می کنند.

در موسسه چاپ و انتشارات قرآن دو نفر از بزرگترین هنرمندان قران نویسی یعنی ابراهیم …..  بایسنغر به زیور طبع آراسته گردیده در همین راستا قرآن از هنرمندان دوره معاصر میرزا احمد نیریزی که توسط مرکز طبع و نشر قرآن کریم آماده‌سازی باز نشر آثار نفیس قرآنی گردیده نیز در این مرکز به چاپ رسیده و نیز دو جلد شاهکار هنری آستان قدس که نمونه قرآن




موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی در هفته گذشته چهار هزارو شیصد جلد قرآن کریم را صحافی کرد.

صحافی کتاب یکی از پرچالش ترین قسمت‌های تولید کتاب است که با بقاء و زندگی کتاب رابطه مستقیمی دارد و موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی به صورت تخصصی در این حوزه فعالیت دارد.

صحافی به زبان ساده ،فرایند جمع آوری، بستن و حفاظت از دست نوشته‌ها یا صفحات چاپ شده با جلدی به عنوان محافظ را صحافی گویند.

شاید امروزه کمتر کسی بداند یا شنیده باشد که جلدسازی یا صحافی به عنوان یک هنر است و با جزئیات اصول آن آشنا باشد. ‌هنر و صنعت جلدسازی و صحافی، یکی از هنرهای ماندگاری است که در طول تاریخ فرهنگ و هنر ایران توانسته نجات‌ بخش و نگاهبان حقیقی آثار مکتوب علوم و فنون و ادبیات باشد. همچنین عامل انتشار و گسترش مرزهای دانش ایرانیان به دنیای خارج نیز همین هنر و صنعت جلدسازی و صحافی است.



کتاب «آموزش راندو» به نویسندگی «مرتضی صدیق» در موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی به چاپ رسید.

«آموزش راندو» در قطع خشتی، 360 صفحه توسط انتشارات «کتابکده کسری» در چاپ دوم وارد بازار شد.

این کتاب سعی دارد تا با ارائه ابتدایی‌ ترین و ریشه‌ای‌ ترین تمرینات معماری که طی سالیان گذشته تدریس شده‌اند، بالاترین کیفیت ترسیم را به مخاطب بیاموزد.

مخاطبان کتاب عبارتند از دانشجویان مقاطع مختلف معماری، طراحی شهری و شهرسازی، معماری و طراحی داخلی، داوطلبان آزمون‌های عملی اسکیس و طراحی و نیز علاقه‌مندانی که می‌خواهند مهارت‌های ترسیم و ارائه و بیان تصویری خود را ارتقاء دهند.

انتشارات «کتابکده کسری» با هدف ارتقاء کیفیت نشر به ویژه در حوزه تخصصی معماری، فعالیت خود را در سال ۱۳۸۵ آغاز نمود و در سال ۱۳۸۹ با اخذ مجوز انتشارات، فعالیت خود را در زمینه انتشار کتب تخصصی در زمینه هنر، معماری و شهرسازی گسترش داد.

همین حالا شروع کنید

وب‌سایت و فروشگاه خود را راه‌اندازی کنید.